HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN
Chủ tịch Hội đồng
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương
LÊ MẠNH HÙNG
Phó Chủ tịch Hội đồng
Q. Giám đốc - Tổng Biên tập
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
PHẠM CHÍ THÀNH
Thành viên
TRẦN QUỐC DÂN
NGUYỄN ĐỨC TÀI
NGUYỄN NGUYÊN
NGUYỄN HOÀI ANH

2

LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Xã, phường, thị trấn là cấp cơ sở gần dân, sát dân
nhất, là cầu nối quan trọng nhằm phổ biến đường lối,
chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà
nước đối với cá nhân, công dân sinh sống và hoạt động
tại địa phương. Thời gian qua, Đề án trang bị sách cho
cơ sở xã, phường, thị trấn do Ban Tuyên giáo Trung
ương và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
phối hợp triển khai từ năm 2009 theo chủ trương của
Ban Bí thư Trung ương Đảng đã góp phần đổi mới, nâng
cao chất lượng hệ thống chính trị cấp cơ sở, đáp ứng yêu
cầu của thời kỳ phát triển mới và nâng cao dân trí, kiến
thức về chính sách, pháp luật cho các tầng lớp nhân dân
thông qua việc cung cấp, trang bị sách cho các xã, phường,
thị trấn của 63 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Cuốn sách Những tình huống pháp luật phổ
biến của tác giả Phan Phương Nam - Nguyễn Đình Thái
là ấn phẩm nằm trong Đề án trang bị sách cho cơ sở xã,
phường, thị trấn do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự
thật xuất bản. Các tình huống pháp luật được trình bày
trong cuốn sách là những vấn đề thường gặp trong cuộc
sống, được các tác giả bình luận, phân tích dựa trên căn
cứ pháp luật hiện hành. Ngoài ra, mỗi tình huống được
minh họa bằng những hình vẽ sinh động giúp cho người

5

đọc cảm thấy gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp thu các nội dung
về pháp luật để vận dụng vào đời sống hàng ngày. Cuốn
sách cũng giúp cho các cơ quan, cá nhân thi hành pháp
luật tại xã, phường, thị trấn biết cách xử lý những tình
huống đa dạng phát sinh trong thực tế.
Với việc cập nhật đầy đủ những quy định pháp luật
mới của Nhà nước, đặc biệt là Bộ luật hình sự năm 2015,
sửa đổi, bổ sung năm 2017, có hiệu lực thi hành từ ngày
01-01-2018, cuốn sách thực sự là một tài liệu có giá trị
trong việc phổ biến, tuyên truyền pháp luật tới đông đảo
người dân.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng cuốn sách khó
tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót nhất định. Nhà
xuất bản và các tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng
góp của bạn đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong
lần xuất bản sau.
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc.
Tháng 10 năm 2018
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

6

1
CƯỚP GIẬT TÀI SẢN

M

inh làm thợ chụp ảnh dạo ở thành phố Đà
Lạt. Một hôm, trong lúc đang tìm kiếm khách
hàng, Minh thấy chị Nga là khách du lịch, có mang
theo 1 máy ảnh Canon trị giá khoảng 10 triệu đến
thuê ngựa của ông Hùng để chụp hình. Minh lân la
đến làm quen với chị Nga và đề nghị chụp cảnh chị
cưỡi ngựa. Thấy Minh cũng nhiệt tình, nên chị Nga
đã thuê Minh chụp 2 tấm hình bằng máy ảnh của
Minh, đồng thời, đưa máy ảnh của mình nhờ Minh
quay lại cảnh chị Nga đang cưỡi ngựa. Minh giả
vờ quay được 2 phút, sau đó bất ngờ bỏ chạy cùng
7

với máy ảnh của chị Nga. Chị Nga thấy vậy, vội hô
lên: “Cướp, cướp”. Tuy nhiên, vì lúc đó vắng người
và chị Nga không thể nào đuổi kịp, nên Minh đã
nhanh chóng tẩu thoát. Sau đó, chị Nga đã ra trình
báo với cơ quan Công an toàn bộ sự việc. Ngay hôm
sau, Minh đã bị Công an thành phố Đà Lạt bắt.
Minh khai đã bán chiếc máy ảnh của chị Nga với
giá 7 triệu đồng.
Trong trường hợp này, Minh đã phạm tội gì?
Căn cứ theo quy định pháp luật hiện hành, Minh
đã phạm tội cướp giật tài sản.
Điều 171 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ
sung năm 2017 quy định về tội này như sau:
1. Người nào cướp giật tài sản của người khác,
thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000
đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
d) Dùng thủ đoạn nguy hiểm;
đ) Hành hung để tẩu thoát;
e) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ
11% đến 30%;
g) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ
mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không
có khả năng tự vệ;
8

h) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an
toàn xã hội;
i) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000
đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ
31% đến 60%;
c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc
tù chung thân:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng
trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61%
trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương
cơ thể của mỗi người 31% trở lên;
c) Làm chết người;
d) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng
khẩn cấp.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ
10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

9

2
DÙNG VŨ LỰC CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN

A

n (18 tuổi), Bình (18 tuổi), Cường (19 tuổi) là
ba thanh niên ăn chơi, lêu lổng trú tại thị xã

B.L, tỉnh Bình Phước. Một hôm, như mọi ngày, ba
thanh niên này lại tụ tập tại nhà An để nhậu nhẹt,
tán dóc. Đồ nhậu chỉ có rượu đế, vài miếng xoài
sống và một chén muối ớt. Cuộc nhậu diễn ra được
tầm 1 tiếng với đủ chuyện từ xóm trên đến ngõ
dưới thì An, Bình, Cường nghe thấy tiếng nổ xe
máy và tiếng gà kêu cục tác từ nhà ông Dũng sát
bên nhà An, ngăn cách với nhà An bởi hàng rào cao
10

chưa tới 1,5m. An biết là ông Dũng và bà Én (vợ
ông Dũng) đang vận chuyển gà ra chợ Bình Long
bán. An, Bình, Cường nhìn sang nhà ông Dũng thì
thấy bà Én đang xếp gà vào hai giỏ treo trên yên
sau chiếc xe Dream, mỗi giỏ khoảng 13 con gà.
Nhìn thấy gà ngon quá, Bình bàn với An và
Cường qua nhà ông Dũng xin vài con gà về làm mồi
nhậu. An, Cường đồng ý ngay. Với hơi men trong
người, An, Bình, Cường loạng choạng bước qua nhà
ông Dũng, trên tay An còn cầm chai rượu trắng. An
vừa cười đùa với Bình, Cường, vừa nói chuyện với
bà Én:
- Chị Én ơi, gà nhà chị ngon quá, chị bán chịu
cho em vài con đi, mai mốt em trả tiền cho bà chị mà.
Nói xong, An, Bình, Cường phá lên cười.
Bà Én lớn tiếng mắng:
- Mấy đứa tụi bay ngày nào cũng nhậu, làm gì
có tiền mà bán với buôn, thôi đi đi cho tao còn đi
bán gà.
- Cái bà già này không biết điều hả, nói nhẹ
nhàng mà không muốn nghe, muốn ăn đấm phải
không, mau đưa gà cho tụi tôi mau.
Vừa nói, An vừa cầm chai rượu, vừa chỉ tay vào
mặt bà Én.
Bà Én phớt lờ bọn họ, tiếp tục xếp gà vào giỏ
thì... “choảng”. An ném chai rượu xuống đất, lấy
đoạn cây tre dựng trước hàng rào nhà bà Én đập
11

vào chiếc xe đang dựng xếp gà để giương oai. Bà Én
giật lấy cây tre, hét lớn: “Tụi bay dám làm càn à?”.
Hai bên giằng co, Bình đạp đổ chiếc xe máy chở gà.
Chiếc xe đổ, đè trúng lên chân trái bà Én làm bà
ngã sõng soài trên mặt đất. Thấy vậy, An, Cường
nhanh chóng lấy hai đoạn cây tre đánh tới tấp vào
người bà Én, vừa đánh vừa chửi: “Đáng đời, đáng
đời mụ già”.
Bà Én ngất xỉu. An, Cường quăng hai cây tre
xuống đất rồi mở giỏ gà, cướp hai con gà mang về
nhà An. Ba tên hớn hở, người thì vặt lông, người
thì đun nước, chẳng mấy chốc hai con gà đã được
luộc chín. An, Bình, Cường tiếp tục cuộc nhậu như
chưa có chuyện gì xảy ra.
Ông Dũng (chồng bà Én) chờ ở chợ lâu quá mà
không thấy vợ ra. Chưa kịp quay về nhà tìm bà thì
được hàng xóm gọi điện báo tin đã đưa bà Én vào
bệnh viện khi phát hiện bà Én nằm ngất xỉu trên
đường. Kết quả kiểm tra từ bệnh viện cho thấy bà
Én chỉ bị xây xát, bầm dập nhẹ.
Hành vi của An, Bình, Cường có vi phạm pháp
luật không?
Điều 168 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi,
bổ sung năm 2017 quy định về tội cướp tài sản
như sau:
1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực
ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người
12

bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự
được nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 03
năm đến 10 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ
11% đến 30%;
d) Sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn
nguy hiểm khác;
đ) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000
đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
e) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ
mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không
có khả năng tự vệ;
g) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an
toàn xã hội;
h) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000
đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ
31% đến 60%;
13

c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc
tù chung thân:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng
trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức
khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61%
trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương
cơ thể của mỗi người 31% trở lên;
c) Làm chết người;
d) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng
khẩn cấp.
5. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù
từ 01 năm đến 05 năm.
6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ
10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt quản
chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch
thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Trong trường hợp này, An, Bình, Cường đã có
hành vi dùng vũ lực đối với bà Én làm cho bà Én
rơi vào tình trạng không thể chống cự được (Bình
đạp chiếc xe máy chở gà của bà Én khiến chiếc xe
đổ rạp, đè lên chân bà; An, Cường dùng cây tre
đánh vào người bà tới tấp làm bà Én ngất xỉu) với
mục đích cướp gà - tài sản - của bà Én. Do đó, An,
14

Bình, Cường đã phạm tội cướp tài sản theo khoản 1
Điều 168 và có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 10
năm, đồng thời có thể bị phạt tiền từ 10.000.000
đồng đến 100.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư
trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần
hoặc toàn bộ tài sản theo khoản 6 Điều 168 Bộ luật
hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.

15

3
DÀN CẢNH, UY HIẾP
CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN

G

iảng đường đại học là môi trường hoàn toàn
mới khiến Cao Huy - một học sinh cấp 3 vốn

tự tin, năng động bỗng chốc trở thành một sinh
viên năm nhất bỡ ngỡ, rụt rè và cảm thấy lạc lõng.
Trong buổi học đầu tiên, trong lúc đang tập trung
nghe giảng và chép bài, thì... Một cánh tay từ phía
sau đặt nhẹ lên vai Huy:
- Bạn gì ơi, lấy giùm tui cây bút với.
16

Huy cúi người với lấy cây bút bi rồi quay lại trả
cho bạn đằng sau. Đó là Tiến, người bạn đầu tiên
của Huy ở trường đại học.
Tiến và Huy dần trở thành đôi bạn thân. Trải
qua một học kỳ, Huy làm quen với khá nhiều
bạn mới và lấy lại sự tự tin vốn có của thời trung
học phổ thông. Tuy nhiên, Tiến vẫn là người bạn
quan trọng của Huy. Dù biết Tiến ham chơi nhưng
không vì vậy mà Huy lảng tránh, trái lại Huy luôn
cố gắng giúp đỡ Tiến học tập.
Như mọi hôm, cứ gần đến kỳ thi, Tiến lại ghé
qua nhà Huy:
- Huy ơi, cho tao mượn vở môn triết học Mác Lênin đi, hôm giờ tao nghỉ học chưa có chép bài.
Vừa nói, Tiến vừa xuống xe đi thẳng vào phòng
trọ của Huy.
- Mày đó, lo mà đi học đi, không thì kiểm tra
giữa kỳ coi chừng rớt môn bây giờ.
- Thôi được rồi, mày ngoài chuyện học ra còn có
hứng thú với cái gì khác không? Mai tao đi học là
được chớ gì, nói hoài.
Huy lấy vở đưa cho Tiến mượn và không quên
dặn Tiến nhớ trả vở cho mình trong một tuần để
học bài. Trong khi đó, Tiến không rời mắt khỏi
chiếc laptop Toshiba 14 inch trên bàn của Huy.
Thấy vậy Huy khoe ngay: “Đẹp không, mẹ tao mới
17

gửi tiền cho tao mua đó”. Tiến chỉ cười trừ. Sau khi
nhận vở, Tiến rời khỏi nhà Huy.
Ba hôm sau, Tiến gọi điện báo sẽ qua chỗ Huy
trả vở và rủ Huy đi uống cà phê. Khi Tiến vào nhà,
Huy vẫn đang chăm chú làm báo cáo thu hoạch.
Thấy vậy, Tiến nhanh nhảu nói:
- Bây giờ mày cầm laptop ra tiệm uống nước có
wifi kiếm tài liệu, sẵn có gì mày chỉ tao học với, chứ
ở nhà mày nóng như lò bát quái.
Huy nghe Tiến nói cũng có lý, nên nhanh chóng
bỏ laptop vào cặp rồi leo lên xe Tiến.
- Ê mày đi xe riêng đi, lát tao đâu có đi cùng
đường mà chở mày về.
Nghe Tiến nói vậy, Huy dắt xe ra và đi cùng
Tiến. Tiến dẫn Huy đi một quãng đường khá xa.
Huy lo lắng hỏi:
- Sao hôm nay đi xa thế, không uống quán
quen hả?
- Mấy cái quán ở đây tào lao quá, để tao dẫn
mày đi quán này hay lắm.
Vừa nói xong, hai người đi qua một chỗ quẹo,
bất ngờ bốn gã đàn ông lực lưỡng xông ra chặn đầu
xe của Huy và Tiến.
Một trong bốn tên hất hàm bảo:
- Trên người có gì mau lấy ra cho tụi tao. Đứa
nào lộn xộn tao chém.
18

Vừa nói, hắn vừa cầm dao chỉ thẳng mặt Huy.
- Dạ, tụi em sinh viên không có gì đâu anh, anh
tha cho tụi em...
Huy đang lơ ngơ không biết nên làm gì thì một
trong bốn tên nhanh chóng giật lấy cặp của Huy
rồi phóng xe đi mất.
Huy luống cuống, chỉ biết kêu “Cướp... cướp...
cướp”, trong khi Tiến vội vã phóng xe đuổi theo bốn
tên kia.
Bị cướp chiếc laptop mới mua, Huy đến trình
báo cơ quan Công an. Một tháng sau, Công an đã
tìm được băng nhóm tội phạm trên. Rất tiếc, chiếc
laptop đã bị chúng bán lấy tiền tiêu xài nên Huy
không lấy lại được. Có điều Huy không chỉ tiếc vì
mất laptop mà còn ngạc nhiên và căm phẫn khi
biết rằng người bày ra trò cướp trên chính là Tiến bạn thân của Huy.
Vốn là một thanh niên ham chơi, hư hỏng, hay
tụ tập bạn bè nhậu nhẹt, hôm đó vì hết tiền mua
rượu và mồi nên Tiến mới dàn cảnh cùng đồng bọn
cướp laptop của Huy.
Trong trường hợp này, hành vi của Tiến có vi
phạm pháp luật hay không?
Hành vi của Tiến cùng đồng bọn dàn cảnh,
dùng vũ lực (uy hiếp bằng dao) làm cho Huy không
19

thể chống cự được nhằm cướp laptop - tài sản của
Huy - là hành vi phạm tội cướp tài sản, được quy
định tại Điều 168 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa
đổi, bổ sung năm 2017 (xem tình huống số 2 - Dùng
vũ lực chiếm đoạt tài sản).

20

4
TRỘM CẮP TÀI SẢN

T

ài là khách quen ở quán game này. Từ ngày
internet về vùng quê, trò giải trí của đám

thanh niên trong làng không còn là đá bóng, tắm
sông mà là những trận đánh nảy lửa trong game.
Tài cũng không nằm ngoài phong trào này. Ngày
nào cũng như ngày nào, vẫn quán ấy, chỗ ấy, người
ta nhận ra ngay một thanh niên luôn dán mắt vào
màn hình vi tính từ sáng tới chiều muộn. Nhờ chăm
chỉ “rèn luyện”, cậu trở thành đứa chơi game giỏi
nhất trong đám thanh niên làng, và bỗng nhiên trở
21

thành người hùng trong mắt bọn trẻ. Bọn trẻ gọi
Tài là “Vua trò chơi”, nghe khoái chí biết bao! Càng
chơi nhiều thì số tiền chơi game lại càng tăng. Tiền
bố mẹ cho để đóng học, Tài nướng hết vào game.
Hết rồi thì chơi nợ. Chủ quán cũng đồng ý cho nợ
vì có Tài chơi game thì bọn trẻ trong làng tới chơi
nhiều hơn, nhưng càng ngày số tiền nợ càng nhiều.
Như mọi khi, Tài bước vào quán nét, nhưng bị
chủ quán ngăn lại: “Mày thiếu nợ nhiều quá rồi,
trả bớt cho anh một ít rồi chơi tiếp”. Móc túi trước
túi sau đều không có tiền, Tài đành nhìn màn hình
máy tính với vẻ tiếc nuối rồi lủi thủi ra về. Trên
đường về, suy nghĩ phải kiếm ra tiền để tiếp tục
chơi cứ lởn vởn trong đầu “Vua trò chơi”. Vua trò
chơi mà không được chơi thì còn làm Vua thế nào
được nữa! Đi ngang qua nhà bà Lụa, nhìn thấy
chiếc xe đạp điện mới cáu cạnh đang dựng trước
sân, Tài liền lóe ra cách kiếm tiền. Nhìn trước ngó
sau không có ai. Cũng phải..., giờ này thì mọi người
đang ngoài đồng cả, bà Lụa thì đang cặm cụi thái
rau cho đàn lợn sau nhà. Tài rón rén dắt chiếc xe
đạp điện ra ngoài và đi cầm được 2 triệu đồng để
trả nợ chủ quán, rồi tiếp tục chơi điện tử.
Căn cứ theo tình huống trên, hành vi của Tài
phạm tội gì?
Điều 173 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ
sung năm 2017 quy định:
22

1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác
trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng
hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong
các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không
giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến
03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành
vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các
tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172,
174, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án
tích mà còn vi phạm;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an
toàn xã hội;
d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của
người bị hại và gia đình họ;
đ) Tài sản là di vật, cổ vật.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000
đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
d) Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm;
đ) Hành hung để tẩu thoát;
e) Tài sản là bảo vật quốc gia;
g) Tái phạm nguy hiểm.
23

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000
đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
b) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng
trở lên;
b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng
khẩn cấp.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ
5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Việc Tài lấy trộm chiếc xe đạp và đi cầm được
2 triệu đã đủ cấu thành tội trộm cắp tài sản theo
Điều 173 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung
năm 2017.

24

5
CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH

N

gày 22-2-2017, khoảng 23 giờ, sau khi uống
rượu xong, Đạt lấy xe gắn máy rủ Bách đi

chọc ghẹo người đi đường. Trên đường đi, Đạt và
Bách liên tục la hét. Đạt vừa lái xe, vừa lạng lách,
còn Bách ngồi sau cầm mã tấu, lúc thì quơ mã tấu
trên đầu, lúc thì cà mã tấu xuống đường cho xẹt
lửa, làm cho những người đi đường hoảng sợ. Khi
bị lực lượng dân phòng đuổi bắt, thì Đạt và Bách
25

phóng xe chạy. Tuy nhiên, chỉ mới chạy được một
đoạn, cả hai bị ngã xe. Lực lượng dân phòng lao
đến bắt. Thấy vậy, Bách liền dùng mã tấu chém
vào tay anh Hưng (đội viên đội dân phòng) làm anh
bị thương (thương tích là 8%).
Việc Bách chém vào tay anh Hưng, khiến anh
Hưng bị thương tích 8% có cấu thành tội phạm
hay không?
Theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật hình sự năm
2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, thì việc Bách
chém vào tay anh Hưng là phạm tội cố ý gây thương
tích. Cụ thể:
1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn
hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương
cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc
một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải
tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06
tháng đến 03 năm:
a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy
hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho
nhiều người;
b) Dùng axít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết
là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác
không có khả năng tự vệ;
d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo
của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;
26

đ) Có tổ chức;
e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm
giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp
hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo
dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi
phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc,
đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai
nghiện bắt buộc;
h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho
sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích
hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do
được thuê;
i) Có tính chất côn đồ;
k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì
lý do công vụ của nạn nhân.
Trong tình huống này, mặc dù anh Hưng chỉ
bị thương tích 8%, nhưng thuộc trường hợp phạm
tội đối với người đang thi hành công vụ, nên theo
quy định của pháp luật, Bách vẫn phải chịu trách
nhiệm hình sự với tội cố ý gây thương tích.

27

6
BỨC TỬ

H

ùng và Mai là đôi vợ chồng sinh sống tại một
làng quê nghèo trên mảnh đất Bình Phước

đầy nắng và gió. Quanh năm, hai vợ chồng làm
lụng vất vả, canh tác thêm vài sào điều. Cuộc sống
dù khó khăn, cơ cực, nhưng anh chị luôn cố gắng
làm lụng với một hy vọng ngày mai rồi cuộc sống sẽ
khá hơn như ông cha ta vẫn nói: “chẳng ai giàu ba
họ, không ai khó ba đời”. Với quan niệm ấy, ngày
qua ngày, đổ bao nhiêu mồ hôi công sức, cộng với
28

vườn điều mấy năm cho trái rộ, giá lại cao, cuộc
sống của hai anh chị cũng dần bớt vất vả. Năm
2016, chị Mai sinh được bé Gia Phúc. Gia đình nhỏ
lại có thêm niềm vui, hai bên nội ngoại đều vui
mừng và cùng đỡ đần thêm cho anh chị nuôi cháu.
Song, từ khi có con, cuộc sống tuy có thêm niềm
vui, niềm hạnh phúc, nhưng theo đó, bao lo toan
nhọc nhằn cũng kéo đến. Con còn nhỏ nên thường
xuyên đau ốm, 2 vợ chồng phải chật vật chữa chạy,
thêm phần giá điều bấp bênh, rồi lại mất mùa
khiến kinh tế gia đình càng thêm khó khăn. Anh
Hùng đâm chán nản, không những không cố gắng
mà còn đổ đốn vào cờ bạc, rượu chè. Chị Mai đã
khuyên nhủ chồng, nhưng anh không nghe, còn
quay qua chửi bới vợ con.
Ngày 12-8-2017, anh Hùng đi nhậu về, say xỉn
và đánh chửi vợ. Chị Mai ôm con về nhà ba mẹ
đẻ để anh Hùng có thời gian suy nghĩ lại. Sau đó
1 tuần, nghĩ anh Hùng đã hiểu ra, chị Mai quay
về săn sóc nhà cửa. Tuy vậy, Hùng vừa nghe thấy
tiếng vợ đã khóa cửa, nhất quyết không cho mẹ
con chị Mai vào nhà. Khi ấy trời đang mưa to gió
lớn, Hùng vẫn cố chấp bỏ mặc hai mẹ con ngoài
hiên mà không thèm đoái hoài tới. Vì quá uất ức,
đau khổ, chị Mai bế con ra hồ nước mà người dân
đào để lấy nước tưới cho cây trồng và nhảy xuống
tự tử. Một người dân đi thăm rẫy đã phát hiện và
hô hoán rồi lao xuống cứu hai mẹ con. Tuy nhiên,
29

vì đêm tối, hơn nữa hồ rất sâu, người này chỉ cứu
được chị Mai, còn cháu Gia Phúc thì không cứu
kịp... Khi ấy cháu mới được 9 tháng tuổi.
Trong tình huống trên, ai là người phạm tội?
Theo Điều 130 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa
đổi, bổ sung năm 2017, anh Hùng đã phạm tội bức
tử. Cụ thể:
1. Người nào đối xử tàn ác, thường xuyên ức
hiếp, ngược đãi hoặc làm nhục người lệ thuộc mình
làm người đó tự sát, thì bị phạt tù từ 02 năm đến
07 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp
sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:
a) Đối với 02 người trở lên;
b) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết
là có thai.
Theo Điều 123 Bộ luật hình sự năm 2015,
sửa đổi, bổ sung năm 2017, chị Mai phạm tội giết
người. Cụ thể:
1. Người nào giết người thuộc một trong các
trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến
20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:
a) Giết 02 người trở lên;
b) Giết người dưới 16 tuổi;
c) Giết phụ nữ mà biết là có thai;
d) Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý
do công vụ của nạn nhân;
30

đ) Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng,
thầy giáo, cô giáo của mình;
e) Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó
lại thực hiện một tội phạm rất nghiêm trọng hoặc
tội phạm đặc biệt nghiêm trọng;
g) Để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác;
h) Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân;
i) Thực hiện tội phạm một cách man rợ;
k) Bằng cách lợi dụng nghề nghiệp;
l) Bằng phương pháp có khả năng làm chết
nhiều người;
m) Thuê giết người hoặc giết người thuê;
n) Có tính chất côn đồ;
o) Có tổ chức;
p) Tái phạm nguy hiểm;
q) Vì động cơ đê hèn.
2. Phạm tội không thuộc các trường hợp quy
định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ 07 năm
đến 15 năm.
3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù
từ 01 năm đến 05 năm.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề
hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05
năm, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm
đến 05 năm.

31

7
BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI
DO NGUỒN NGUY HIỂM CAO ĐỘ GÂY RA

A

là một tài xế lái xe tải lâu năm. Công việc hằng
ngày của A là gom hàng hóa, chủ yếu là rau,

củ, quả của bạn hàng từ Đà Lạt về Thành phố Hồ
Chí Minh bỏ mối. Hơn 10 năm chăm chỉ làm việc,
A gom góp cùng gia đình mua được chiếc xe chở
hàng mới, to hơn, hiện đại hơn, công suất lớn hơn,
nên từ đó công việc chở hàng của A trở nên thuận
tiện và có thêm nhiều mối làm ăn. Vì chủ quan,
A cứ nghĩ là xe mới nên yên tâm về chất lượng,
32

không quan tâm đến việc bảo trì xe. Thế nên, vào
ngày 01-02-2017, A xuất phát từ Đà Lạt đi Thành
phố Hồ Chí Minh. Như thường lệ, khi đến địa
phận Thành phố, xe của A đi đúng phần đường
của mình, nhưng bất ngờ lốp trước bị hỏng, rơi
ra khỏi xe, khiến xe của A lao thẳng vào xe tải
của anh T đang đi ở chiều ngược lại. Vụ va chạm
làm xe anh T hư hỏng nặng, cộng thêm việc không
giao được hàng đúng thời hạn. Anh T đòi A bồi
thường. A không đồng ý vì cho rằng đây là trường
hợp bất khả kháng, ngoài ý muốn. Vậy, A có phải
bồi thường cho anh T hay không?
Ở tình huống trên, A phải bồi thường cho anh
T theo quy định tại Điều 601 Bộ luật dân sự năm
2015. Cụ thể:
1. Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện
giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy
công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất
cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn
nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.
Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải vận
hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển
nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của
pháp luật.
2. Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm
33

hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường, trừ
trường hợp có thỏa thuận khác.
3. Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi
không có lỗi, trừ trường hợp sau đây:
a) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của
người bị thiệt hại;
b) Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả
kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường hợp pháp
luật có quy định khác.
4. Trường hợp nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm
hữu, sử dụng trái pháp luật thì người đang chiếm
hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ trái pháp
luật phải bồi thường thiệt hại.
Khi chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ có lỗi trong việc để nguồn
nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp
luật thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.
Mặc dù không cố ý gây ra thiệt hại, nhưng A
vẫn phải bồi thường vì A là tài xế lâu năm, phải
kiểm tra phương tiện kỹ càng trước khi sử dụng,
hơn nữa, quãng đường di chuyển của A là khá xa
(từ Đà Lạt tới Thành phố Hồ Chí Minh) nên việc
kiểm tra buộc phải được tiến hành. Vì chủ quan
cho rằng xe mới nên A không kiểm tra, và đã gây
ra tai nạn không đáng có. Chính vì vậy, A phải bồi
thường theo quy định của pháp luật dân sự.
34

8
CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ

Ò
“

e ò e ò e...”. Tiếng còi xe cứu thương dường
như vẫn đang văng vẳng trong tâm trí của

anh Thịnh. Anh hiện đang ở trong bệnh viện Quân
y X và được vợ chăm sóc. Theo ý kiến của bác sĩ,
cuối tuần sau anh mới có thể xuất viện. Nhiều đồng
nghiệp, bạn bè đến thăm hỏi, nhưng anh Thịnh chỉ
cười trừ khi được hỏi về lý do mình phải nằm viện.
Câu chuyện này đã xảy ra một tháng trước đây...
Anh Thịnh là Cảnh sát giao thông thuộc một
Đội Cảnh sát giao thông của Công an thành phố H..
35

Hôm đó, anh cùng với đồng nghiệp là anh Hưng
làm nhiệm vụ trên đường N.C.T theo ca trực 1,
kíp 1 từ 6 giờ đến 10 giờ và từ 14 giờ đến 18 giờ.
Trong ca làm việc buổi sáng, anh Thịnh và anh
Hưng làm việc rất nghiêm túc và tiến hành lập
biên bản đối với 3 trường hợp vi phạm Luật giao
thông đường bộ. Nhưng mọi chuyện không phải lúc
nào cũng suôn sẻ như vậy. Cảnh sát giao thông là
một nghề nguy hiểm khi phải thường xuyên tiếp
xúc với nhiều đối tượng cứng đầu, không có thiện
chí phối hợp. Việc không hay đã xảy ra với anh
Thịnh và anh Hưng vào lúc 14 giờ 30 phút. Sự việc
như sau:
Khi thấy hai thanh niên lái chiếc xe “Air Blade”
màu đỏ đen, không đội mũ bảo hiểm, đang phóng
nhanh trên đường, làm đúng với nhiệm vụ của
mình, anh Thịnh ra lệnh dừng xe để kiểm tra giấy
tờ. Hai thanh niên đã giảm tốc độ và cho xe dừng
vào vị trí an toàn theo đúng chỉ dẫn của anh Thịnh
và anh Hưng. Như mọi lần, anh Thịnh nói: “Xin
chào anh!” với thái độ nghiêm túc, tôn trọng của
một chiến sĩ cảnh sát giao thông khi tiếp xúc với
người dân. Nhưng đáp lại lời chào của anh là một
cái tát bất ngờ của người thanh niên và giọng nói
rất gây gổ: “Mày là thằng dám bắt xe của anh hai
tao lúc sáng phải không?”. Anh Hưng ngay lập tức
36

đề nghị hai thanh niên này kiềm chế. Trong khoảnh
khắc đó, anh Thịnh nhanh chóng nhớ lại vụ việc
lúc sáng, khi anh lập biên bản một trường hợp vi
phạm luật giao thông. Chắc hẳn người thanh niên
này đang nói về Tú - một người khoảng 40 tuổi có
khuôn mặt hao hao giống với người thanh niên, đã
bị anh Thịnh và anh Hưng tạm giữ phương tiện
trong vòng 7 ngày vì điều khiển xe trên đường
mà trong máu có nồng độ cồn là 120 miligam/100
mililit máu.
Anh Thịnh quay sang phía người thanh niên
và nói:
- Chúng tôi chỉ làm đúng nhiệm vụ thôi, anh
của anh vi phạm thì bị phạt, chúng tôi có quyền
làm như vậy, bây giờ thì đề nghị anh cho chúng tôi
kiểm tra giấy tờ.
Vừa nói, anh Thịnh vừa chỉ vào thẻ xanh đeo
trên ngực trái của mình.
Nhưng những lời nói của anh dường như không
lọt tai của hai thanh niên này. Họ liên tục buông
lời lăng nhục, thóa mạ anh Thịnh và anh Hưng.
Không chỉ vậy, hai thanh niên còn xông vào giằng
co, xô xát, khiến anh Hưng bị đứt cúc áo, cầu vai.
Sự việc lên đến đỉnh điểm khi hai thanh niên bất
ngờ lấy hai thanh sắt được giấu sẵn trong xe “Air
Blade” đánh tới tấp và dùng chân đạp mạnh vào
37

anh Thịnh, anh Hưng. Anh Hưng chỉ bị xây xát
nhẹ vì đã tránh được khá nhiều, nhưng anh Thịnh
thì bị trúng một gậy vào đầu, máu chảy lênh láng
trên áo.
Hai thanh niên sau khi trút được cơn tức giận
với hành động rất côn đồ đã nhanh chóng lên xe và
rồ ga chạy mất. Ngay lập tức, anh Hưng gọi điện
báo cho xe cứu thương đưa anh Thịnh vào bệnh
viện, đồng thời liên lạc với đồng nghiệp để truy
đuổi hai thanh niên này.
Trong trường hợp này, hành vi của hai thanh
niên là phạm tội gì?
Hành vi của hai thanh niên dùng thanh sắt
đánh tới tấp và dùng chân đạp mạnh vào anh
Thịnh, anh Hưng là hành vi dùng vũ lực cản trở
cảnh sát giao thông thực hiện nhiệm vụ. Đây là
hành vi phạm tội chống người thi hành công vụ
được quy định tại Điều 330 Bộ luật hình sự năm
2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Cụ thể:
1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực
hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành
công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép ...